1866 yılında Sussex’teki Chancton Çiftliği’nde çalışan bir grup tarım işçisi, sıradan bir çalı temizliği yaparken İngiltere tarihinin en ilginç Anglo-Sakson hazinelerinden birine rastladı. İşçilerin kazmaları, toprağın derinliklerinde gömülü bir çömleğe çarptı ve kabın kırılmasıyla birlikte tam 3.000 gümüş sikke etrafa yayıldı. Başlangıçta bu paraların değerinin farkında olmayan işçiler, sikkeleri yerel bir barda ödeme yapmak için kullandılar. Ancak durum, yetkililere ulaştı ve paralar “gömülü hazine” olarak resmi kayıtlara geçti. Bunun üzerine, çoğu sikke koruma altına alındı ve British Museum’a gönderildi.
Sikkelerin incelenmesi, bu hazinenin arkasında büyük bir tarihi dramın gizli olduğunu ortaya koyuyor. Çömlekten çıkarılan gümüş paralar, Anglo-Sakson kralları Günahkar Edward ve II. Harold dönemine ait. Dikkat çekici bir diğer detay ise, bu sikkelerin hiçbirinin 1066 yılındaki ünlü Hastings Muharebesi’nden sonraya tarihlenmemesi. Bu, paraların Norman İstilası sırasında, ya savaş öncesinde ya da hemen sonrasında aceleyle gömüldüğünü gösteriyor. Steyning Müzesi’nden Andrew Woodfield, paraların hangi çatışmada gömüldüğüne dair kesin bir kanıt bulunmadığını ifade etse de tarihi belgeler güçlü bir senaryo sunuyor.
Tarihi Domesday Book (Kıyamet Kitabı) verilerine göre, 1066 yılında Chancton Malikanesi’nin lordu, dönemin İngiltere Kralı Harold’ın öz kardeşi Gyrth’tı. Malikane yönetiminden ise Aeschere adında bir baş kiracı sorumluydu. Lord Gyrth, Hastings Muharebesi’nde hayatını kaybetti. Muhtemelen mülk yöneticisi Aeschere, Norman ordusunun hızla yaklaşmakta olduğunu duyduğunda bu değerli sikkeleri çalıların arkasına gömdü. Ancak kendisi de savaştan sağ çıkamayınca hazine tam 800 yıl boyunca keşfedilmeyi bekledi.
Bu hazinenin ekonomik değeri oldukça çarpıcıydı. Dönemin para birimine göre 240 gümüş peni, 1 pound değerindeydi. Bu hesapla 3.000 sikke, toplamda 12 pound 10 shilling yapıyordu. Domesday kayıtlarına göre, tüm Chancton Malikanesi’nin yıllık değeri yalnızca 4 pound olarak gösterilmişti. Yani çalıların arkasına gizlenen bu gümüş, büyük bir malikanenin yıllık gelirinin üç katından daha fazlaydı.
Bugün bu tarihi hazineyi tek bir yerde görmek mümkün değil. Sikkelerin bulunduğu dönemde, buluntuların devlete bildirilmesi zorunlu değildi. Bu nedenle, kasaba halkı müze yetkilileri duruma el koymadan önce sikkelerin bir kısmını gizlice sattı. Günümüzde Chancton kökenli bu değerli paralar, Amerika’daki özel koleksiyonlar ve Berlin ile Stockholm gibi Avrupa’nın önemli müzelerine dağılmış durumda. Ancak bu keşif, tarihçilere önemli bir bilgi sağladı: Sikkelerin üzerindeki darp izleri, Steyning’in Anglo-Sakson döneminde ülkenin en aktif darphanelerinden biri olduğunu doğruladı.
